Frá Bakara Hansen til Hátún
Tónleikur, sum verður givin víðari
Søgan um Tórshavnar Musikkskúla byrjar ikki við einum skúlabyggningi. Hon byrjar við fólkum, sum høvdu hug at spæla, læra frá sær og skapa tónleik saman.
Føroyingar hava í øldir havt eina sterka sangmentan við sálmasangi, kingosangi og kvøðing. Men skipað undirvísing í ljóðførum kom seinni. Í Havn var ein maður serliga við til at seta ferð á ta menningina.
Søgan í høvuðsheitum
- 1867Georg Casper Hansen kemur aftur til Havnar sum útlærdur bakari
- 1870-áriniBakara Hansen fer at undirvísa í violin og seinni eisini í hornljóðførum
- 1903Havnar Hornorkestur verður stovnað
- 1922GHM verður stovnað
- 1940-áriniTórshavnar Musikkskúli verður settur á stovn
- 1981Royndarskipan við musikkskúlum
- 1984Lóg um stuðul til musikkskúlar
- 1985Virksemið hjá privata Tórshavnar Musikkskúla verður yvirtikið av kommununi
- 2019Nýggi musikkskúlin á Landavegi verður tikin í nýtslu
Bakarin, sum kveikti tónleikin
Georg Casper Hansen, vanliga nevndur Bakara Hansen, varð føddur á Bornholm og kom aftur til Havnar sum útlærdur bakari í 1867.
Men hann hevði eisini ein serligan áhuga og evni fyri tónleiki. Í 1870-árunum fór hann at undirvísa í violin, og við tíðini gjørdist tónleikurin ein alsamt størri partur av lívi hansara.
Bakara Hansen varð ein undangongumaður fyri instrumentalan tónleik í Havn. Hann undirvísti í fleiri ljóðførum og var við til at skapa eitt umhvørvi, har fólk lærdu at spæla – og at spæla saman.
Í 1890-árunum var Bakara Hansen við til at byggja upp hornorkesturlívið í Havn. Í 1922 varð harmoniorkestrið GHM – Georg Hansens Minni stovnað til heiðurs fyri honum.
Longu tá vóru tveir grundleggjandi tankar sjónligir, sum framvegis eyðkenna musikkskúlan: at læra eitt ljóðføri og at brúka tað saman við øðrum.
Havnar Hornorkestur verður stovnað
Bakara Hansen undirvísti í fleiri ljóðførum, eisini hornljóðførum. Undirvísingin legði grundarlagið undir Havnar Hornorkestur, sum varð stovnað 13. februar 1903 og er elsta orkestur í Føroyum.
1940-árini – Tórshavnar Musikkskúli verður til
Í byrjanini av 1940-árunum varð Tórshavnar Musikkskúli settur á stovn. Skúlin gav undirvísing í instrumentalum tónleiki, og samanspæl var ein týðandi partur av virkseminum.
Skúlin var eisini partur av einum vaksandi konsert- og kamartónleikalívi í Havn. Søguligar frásagnir nevna regluligar konsertir á bókasavninum og seinni kamarkonsertir í høllini í Kommunuskúlanum.
Endamálið var ikki bara at læra einstaka næmingin at spæla, men eisini at menna samanspæl og skapa eitt sterkari grundarlag undir instrumentalum tónleiki í Havn.
Frá eldhuga til skipaða musikkskúlaskipan
Áhugin fyri tónleikafrálæru vaks, og í 1960-árunum fór landið at seta pening av til tónleikaundirvísing. Tað gav betri møguleikar at seta skikkaðar lærarar og keypa ljóðføri.
Í 1981 varð farið undir eina almenna royndarskipan við musikkskúlum. Áhugin var stórur frá byrjan, og royndin gjørdi tað greitt, at tørvur var á einari varandi skipan.
Í 1983 varð ein nevnd sett at gera uppskot til musikkskúlalóg, og 7. juni 1984 kom lógin um stuðul til musikkskúlar í gildi.
Við lógini vórðu greiðari almennir karmar lagdir undir musikkskúlarnar og samstarvið millum land og kommunur.
Í 1985 varð virksemið hjá privata Tórshavnar Musikkskúla yvirtikið av Tórshavnar kommunu.
Tað var eitt avgerandi vendipunkt. Tónleikafrálæran hevði fingið ein varandi kommunalan karm, sum kundi mennast víðari.
Skúlin vaks – og tónleikurin við
Í áratíggjunum eftir vaks bæði næmingatalið og virksemið.
Frúutrøð gjørdist í mong ár ein týðandi miðdepil fyri klassiska undirvísing, meðan rútmiskt virksemi millum annað hevði sítt heim í Skansastovu. Harumframt fór undirvísing fram á fleiri øðrum støðum kring býin.
Við tíðini fevndi skúlin um alsamt fleiri ljóðføri, sang, orkestur, samanspæl, ástøði og hoyrilæru – og seinni eisini um øki sum tónasmíð, sangskriving og tónleikaframleiðslu.
Men vøksturin hevði eisini eina avbjóðing við sær: musikkskúlin var vorðin størri enn hølini, hann hevði at ráða yvir.
Í nógv ár varð tí arbeitt fyri einum nýggjum musikkskúla, sum frá byrjan var bygdur til tónleik.
2019 – tónleikurin fær eitt nýtt heim
Í mai 2017 byrjaði byggingin av nýggja Tórshavnar Musikkskúla á Landavegi.
16. august 2019 varð nýggi skúlin tikin í nýtslu.
Bygningurin er umleið 2.600 fermetrar og er frá byrjan teknaður við tónleikinum sum útgangsstøði. Undirvísingarhøli, venjingarhøli, felagsøki og konserthøllin Hátún komu nú undir sama tak.
Tað gav ikki bara musikkskúlanum betri hølir. Tað skapti eitt stað, har næmingar og lærarar kunnu møtast, hoyra hvønn annan, spæla saman og vera partur av einum størri tónleikaligum felagsskapi.
Søgan heldur fram
Í dag koma hundraðtals børn, ung og vaksin á Tórshavnar Musikkskúla hvørja viku.
Nøkur spæla sínar fyrstu tónar. Onnur spæla í orkestri, bólki ella kóri. Summi skriva sín fyrsta sang, meðan onnur fyrireika seg til framhaldandi tónleikaútbúgving.
Nógv er broytt síðani Bakara Hansen fór at undirvísa í violin í Havn í 1870-árunum.
Men ein týðandi tráður er tann sami:
Ein lærari gevur sína vitan og sín áhuga víðari til ein næming. Næmingurin mennist, spælir saman við øðrum og verður partur av einum tónleikaligum felagsskapi. Og summi av teimum geva seinni tónleikin víðari til næsta ættarlið.
Tað er í grundini søgan um Tórshavnar Musikkskúla: tónleikur, sum verður givin víðari frá einum ættarliði til tað næsta.